Zawsze Kwadrat

niedziela

Artykuły, Książki i albumy, Marudzenie, Wokół ludzi

Depresja fotografa

Jakiś czas temu skończyłem czytać biografię Diane Arbus. Niesamowicie ponura książka o niesamowicie ponurej kobiecie, którą przecież tak wiele osób uważa za wielką w fotografii.
Książka jest pisana przez Patricię Bosworth, a fakt, że kobieta pisze o innej kobiecie, odbija się na stylu całej biografii.

Ale sama książka jest jakby dziś dla mnie mniej istotna – bardziej istotny od paru tygodni stał się temat depresji u znanych fotografów.

Nawet „wesoły” Helmut Newton miewał depresję. Jak pisze w swojej autobiografii, w 82 roku miał taką depresję, że pomocy musiał szukać w środkach farmakologicznych. Pisał:

(…) Odkryłem, że aparat może działać jak bariera pomiędzy mną a rzeczywistością. Kiedy musiałem stawić czoło czemuś, co było bardzo nieprzyjemne, jak na przykład mój atak serca (…), robienie zdjęć bardzo mi pomagało. (…) Zawsze uważałem, że fotoreporter wojenny nie poradziłby sobie z rozlewem krwi ani z wojną, gdyby między nim a okropnościami, które rejestruje nie stał aparat. Aparat jest murem stojącym pomiędzy mną a bólem innych, dla mnie nie do zniesienia.

A nawiązując do fotografów wojennych, weźmy Capę:

Według relacji pisarza Jamesa Saltera, przyjaciela Shawa w ostatnich latach jego życia, Capa wypalał również dziury w meblach, godzinami przesiadując „bezczynnie, podczas, gdy z papierosów sypał mu się na ubranie popiół”, i cierpliwość Marion Shaw wkrótce się wyczerpała. Stwierdziła, że bez wojny, która nadawała jego życiu cel, Capa tracił nad sobą wszelką kontrolę, zaczęła więc nalegać, zeby opuścił ich dom.
(…)
Pod koniec Bob nie chciał już jeździć na wojny. Był straszliwie wyczerpany psychicznie tym, co widział do tej pory. Nikomu innemu o tym nie mówił. [wg słów Suzy Marquis]

Wracając jednak do samej Arbus, ta kobieta była wręcz mistrzynią depresji. Starożytni Grecy na pewno zrobiliby z niej Bogini Depresji, o ile by wiedzieli, co to ta depresja w ogóle jest.
Diane sama o sobie pisała:

Przez cztery lata wyobrażałam sobie, że będę wielką, smutną artystką. Wkładałam w to całą energię.

To było w college’u. A ponieważ uparte dążenie do celu kiedyś w końcu owocuje, pani Depresja zaczęła przyjaźnić się z panią Arbus bardzo prędko – i szybko się pokochały.

Każdorazowy powrót do pracy w studio przygnębiał ją, czuła się jak w więzieniu, depresja się nasilała, choć Diane usiłowała ukrywać przed Alanem swoje stany: pracował tak ciężko, kochała go całym sercem i polegała na nim całkowicie.

To kochanie całym sercem jednak nie przeszkodziło kochanej żonie zdradzić męża, co oczywiście pogłębiło problemy psychiczne pani Arbus.

Przyjaciele, którzy widywali ją w tamtym okresie, opowiadali, że była w depresji „prawie cały czas”. (…)

W przeszłości radziła sobie z depresją, melancholia towarzyszyła jej od zawsze, wypełniała dom Nemerovów. W dzieciństwie nawet lubiła swoją depresję, uczucie przygnębienia chroniło ją, izolowało. Ale ta nowa depresja była całkiem inna – miażdżyła jej kości, wyczerpywała.

Hmmm…
Myślę, że jak na jeden wpis, to za dużo tu słowa na „d”. Postaram się więc użyć go tylko jeden, ostatni raz – wydaje mi się, że bycie w jakimś tam stopniu dobrym fotografem potrafi często wywołać depresję.

Dlaczego?
Bo fotografia jest niewdzięczna – na pudelku o fotografach nie piszą, ogólnie wielu fotografujących czuje się niedocenianych, popada w zwątpienie.
Ja sam znam osobiście przynajmniej jednego dobrego fotografa, którego charakter posiada znamiona de… demotywujących myśli. ;)
Wielu z naszych polskich fotografików, że ich tak nazwę (bo sami lubią tą sztuczną nazwę), wyraża się w tonie wskazującym na wspomnianą przypadłość.

Czemu ja w ogóle tyle miejsca temu tematowi tu poświęcam? Bo sam czasem się tak czuję. Czuję to coś, i nie wiem, czy z tym walczyć, czy może powinienem wykorzystać „twórczo”. Wykorzystać miotające ponure odczucia do zrobienia czegoś – może zdjęcia? Tylko to trudne, bo często nastrój tego typu polega na totalnej niechęci do czegokolwiek. Jak więc sobie radzić?

Póki co, pocieszam się – i wszystkich, którzy mają podobne problemy – że skoro tacy wielcy fotografowie z tą przypadłością potrafili zrobić tak wiele, sam fakt, że mnie to również dosięga, oznacza, że jestem następny krok bliżej tego, by samemu być wielkim.
Ha!