Zawsze Kwadrat

poniedziałek

Marcin Stawiarz – wywiad

19 Comments Grudzień 22, 2008 – 16:21 | Share and Save | Permalink |  Wydrukuj wpis |

Ponieważ jest czas prezentów, pod choinkę przynoszę Wam wywiad. Ponieważ lubię być nieznośny, starałem się zadawać również niewygodne pytania. Ponieważ serwuję sporo tekstu naraz, nie spodziewajcie się do Świąt następnych porcji. Ponieważ nie ma co dalej strzępić języka, zapraszam do czytania – Panie i Panowie, przed wami… Marcin Stawiarz! :)

fot. Marcin Stawiarz

Wszystko zaczęło się ok 2003 roku po obejrzeniu zdjęć przedstawiających morskie pejzaże pewnego autora, którego nazwiska niestety nie znam. Moje pierwsze zdjęcia dalekie były od ówczesnych inspiracji i przedstawiały głownie moje miasto Częstochowę, szczególnie tę jej bardziej mroczną, brudną i zrujnowaną stronę.

Jak oceniasz te 5 lat? Mało to, czy też dużo, jak na fotografa?

Maciej Skawiński powiedział mi kiedyś, ze jeszcze nie raz wszystko wywróci się do góry nogami, jeśli chodzi o to, co robię. Miał 100% racji, przez ten niby krotki czas zmieniło się tak wiele, ze każdy następny okres przynosił całkowicie inne zdjęcia. Zmieniało się wszystko – od absolutnej negacji kadrów, które nie są w pionie, po eksperymenty z kolorem, na coraz to większej ilości filtrów użytych jednoczenie skończywszy. Te kilka lat, to był najlepszy okres w moim życiu, i szczerze mówiąc, gdybym wtedy nie sięgnął za aparat, to moje dorosłe życie, w które właśnie w tym czasie wchodziłem zmieniłoby się w pozbawioną sensu rutynę.

Kto jest dla Ciebie inspiracją? Kogo – wśród żyjących fotografów – cenisz najbardziej?

Jest wielu klasycznych fotografów, których zdjęcia pobudzają moją wyobraźnie, mam ich albumy, i do których lubię wracać. Są to przede wszystkim prace Eugene Atgeta i Henri Cartier-Bressona, a także dwóch naszych rodzimych fotografów Jana Bułhaka i Mariana Schmidta. Wśród współczesnych fotografów najczęściej śledzę prace Bruno Merciera, Denisa Oliviera i Phlippe Marchanda.

HCB to nie jest ktoś, kogo można by doszukać się w Twoich pracach – jak to jest, że robisz tak różne od niego zdjęcia, a mimo to pozostaje Twoją inspiracją?

Tak, jest to całkiem inna fotografia, całkiem inne podejście, szczególnie do człowieka, od którego ja uciekam. W zdjęciach HCB, to człowiek opowiada historie, jest głównym motywem i właśnie ten element kształtuje nasz odbiór i uczucia, jakie temu towarzyszą. Dla mnie człowiek w fotografii to najczęściej jedynie sylwetka, ledwie zarysowana postać, po której nie da sie ocenić emocji, jakie przedstawia. To, co mnie inspiruje w twórczości HCB, to przede wszystkim sposób, w jaki komponował swoje zdjęcia, miał genialny zmysł odnajdywania się w sytuacji i natychmiastowe wyczucie, z jakim tworzył swoje kadry. To zupełnie inaczej niż Marian Schmidt, który wywodzi się z tej samej szkoły fotografii humanistycznej, jednak w jego przypadku, każde zdjęcie wymagało o wiele większych przygotowań w poszukiwaniu idealnej kompozycji.

fot. Marcin Stawiarz

A czy nie jest tak, że Ty od tego człowieka uciekasz? Może tak naprawdę czegoś się boisz? Jak to jest?

Z natury jestem samotnikiem i zabrzmi to banalnie, ale charakter danego fotografa można odnaleźć w pracach, które tworzy. Oczywiście jest to pewne uogólnienie, ponieważ ludzie robią zdjęcia z rożnych powodów, lub nawet bez powodu. Faktem jest, że zdecydowanie lepiej czuję się w miejscach, które są wyobcowane, wyludnione, lub rzadko uczęszczane przez innych ludzi. To daje mi pewna swobodę oraz poczucie posiadania tylko dla siebie sceny, którą chce sfotografować.

fot. Marcin Stawiarz

Jestem raczej bardziej samolubny w tym, co robię; wynika to z doświadczenia i zasad, które bardzo mocno wpisują się w moje podejście do fotografii. Można to tez nazwać stabilnością, jednak to właśnie dzięki temu każdy z etapów, który składa się na stworzenie zdjęcia ma sens i daje wielką radość. Takie podejście może prowadzić do pewnego wyrachowania, dlatego – o ile niektóre zasady są niepodważalne dla zachowania spójności estetycznej (jak np. robienie zdjęć tylko w pochmurne dni), to wyluzowanie w kwestii proporcji boków w kadrze, włączenie innego myślenia o obrazie, jaki chcemy przestawić, często może dodać wiatru w żagle.

Jednym słowem starasz się dobrze bawić, dobrze rozumiem? W takim razie – dla kogo jest Twoja fotografia? O czym ona mówi?

Radość z fotografowania to ważny element tworzenia, jednak nie można traktować czegoś jak zabawy, jeśli podchodzimy do tego wyjątkowo poważnie. I to właśnie jest najistotniejsze, zdjęcia robię dla siebie. Mimo to, trzeba rozgraniczyć sam proces twórczy od momentu zaistnienia obrazu, który potrzebuje odbiorców. Ja ich nie wybieram, nie szukam ani nie zabiegam, tym bardziej jestem daleki od dorabiania jakichkolwiek ideologii. Wydaje mi się, ze każdy powinien czytać oglądany obraz na własny sposób, i odnaleźć (lub nie) treść dla siebie. Uchwycenie jednej klatki czasami może mówić wiele, czasami praktycznie nic, wszystko zależy od tego, w jakim stopniu oglądany obraz jest w stanie pobudzić odbiorcę do przeżycia tego samego uczucia, które skłoniło fotografa do naciśnięcia spustu migawki.

fot. Marcin Stawiarz

Wszystko razem ma duże znaczenie i składa się na efekt końcowy. Każdy etap tworzenia zdjęcia wymaga odpowiednich narzędzi, od wspomnianego już statywu, bez którego nie wyobrażam sobie robienia zdjęć, po wydruk już gotowych prac. W międzyczasie trzeba jeszcze mieć szczęście do ulubionego światła, dobrać odpowiednie filtry na obiektyw, czy też dopracować szczegóły w programie graficznym. Jednak w dzisiejszych czasach, kiedy opanowanie warsztatu w wielu przypadkach zajmuje wyjątkowo niewiele czasu, najważniejszym narzędziem i tak pozostaje nasza wyobraźnia.

Mówisz „nie szukam odbiorców”. Ale na Twojej stronie jest wiele informacji, które świadczą, że jesteś rozpoznawalny w różnych środowiskach około-fotograficznych – jak to się stało? To Twoja promocja, czy same zdjęcia tak zadziałały (nie musiałeś nic robić?)?

Jak już wspomniałem, fotografia – żeby zaistnieć – potrzebuje odbiorcy. Najłatwiejszym obecnie medium do jej prezentacji stal się internet, który daje wiele możliwości. Jedną z nich i jednocześnie pośrednikiem jest m.in. Deviantart – serwis, na którym można znaleźć rożnego rodzaju wytwory artystyczne, w tym fotografie. Tak się złożyło, że moje portfolio jest jednym z najpopularniejszych (ok 5 milionów wyświetleń zdjęć, ponad 50 tysięcy komentarzy pod nimi i ciągle rośnie), co daje wiele możliwości kontaktów z przeróżnymi instytucjami, grupami, ludźmi. Codziennie dostaje listy w przeróżnych sprawach, od chęci zakupu moich zdjęć, po sędziowanie w konkursach fotograficznych, czy publikacje portfolio w magazynach fotograficznych. Wszystko to pozwala mi żyć fotografią praktycznie cały czas, i mimo, ze czasami są to drobnostki, to dają wiele satysfakcji.

Czy myślisz, że jest sposób (który mógłbyś zdradzić młodym, nieodkrytym jeszcze fotografom) na zaistnienie w świecie fotograficznym na Twój wzór? Wydaje mi się, że jak na okres 5-letni, osiągnąłeś bardzo duży sukces promocyjny!

Wciąż mam wrażenie, że na wszystko przyjdzie jeszcze czas i że jedyne, co powinienem robić, to zdjęcia. To uczucie jest tak silne, ze nie pozwala mi włazić z butami tam, gdzie mnie nie zapraszają, dlatego poza robieniem i pokazywaniem zdjęć staram się nie narzucać. Portfolio jest najważniejsze, zawarte w nim prace nadają pewien prestiż, dzięki któremu mogą otworzyć się kolejne furtki. Ważne również jest rozgraniczenie promocji i chęci prezentacji swoich prac od sukcesu komercyjnego, ponieważ łatwo wtedy zatracić prawdziwą istotę tego, co się robi.

W maju 2008 dla „Asian Photography” mówiłeś, że sprzedałeś ponad 400 zdjęć przez ostatnie dwa lata – da się wyżyć ze sprzedaży takiej fotografii, jaką robisz?

Mimo, ze liczba ta znacząco powiększyła się, to nadal nie jest to coś, z czego można by w pełni opłacić rachunki. Galerie i serwisy pobierają spore prowizje od każdej sprzedanej sztuki, dlatego wszelkie profity z fotografii przeznaczam na – fotografie (śmiech). Co jest w sumie dobrym sposobem na nienaruszanie domowego budżetu. Mimo, że starcza na sprzęt, dobry papier czy wyjazdy, to nie sądzę, że mógłbym żyć tylko i wyłącznie z fotografii, bez podjęcia typowych komercyjnych zleceń. Na dzień dzisiejszy jednak nie jestem tym zainteresowany i jeśli już wchodzi w grę sprzedaż zdjęć, to tylko takich, które zrobiłem dla siebie, nie dla klienta.

fot. Marcin Stawiarz

Takie zapisanie treści zdjęcia, które będzie pokrywać się z moim wyobrażaniem o danej scenie. Czasami wymaga to sporej dawki szczęścia, któremu można dopomóc, jeśli się będzie dostatecznie cierpliwym. Choć i to nie gwarantuje powodzenia. Uzależnienie od warunków, na które nie ma się wpływu stanowi barierę, która sprawia, że czasami dochodzi do sytuacji, kiedy aparat pozostaje nietknięty. Może to być powodem sporego rozczarowania, co nie raz mnie już spotkało, jednak pewne kadry wciąż mam w pamięci i czekam na ich realizację w przyszłości.

Dużo podróżujesz – dla fotografii czy dla samych podróży (a fotografujesz przy okazji)?

Ostatnio będąc przez dłuższy czas bez aparatu, uświadomiłem sobie, że mam pewne opory przed wyjazdem w jakiekolwiek miejsce bez sprzętu. Zdecydowanie lubię podróżować dla fotografowania, co wyjątkowo negatywnie odbija się na humorze mojej żony, dla której nie mam wtedy czasu.

Jakie plany masz na najbliższe miesiące, jeśli chodzi o fotografie? Planujesz fotografowanie, czy raczej idziesz na żywioł?

Mam w planach Irlandię, którą na 100% zahaczę w czasie dnia św. Patryka, a następnie Wenecję w maju. Jednak, co do tego drugiego, to nadal jest to sprawa ciągle otwarta z przyczyn, które nie są zależne ode mnie. Ponieważ mieszkam poza Polską, a pewne problemy ze zdrowiem mojego taty sprawiają, że chce spędzać urlopy z rodziną, to fotografia w tej sytuacji schodzi na dalszy plan.

Jeśli nie znacie jeszcze prac Marcina Stawiarza, myślę, że warto odwiedzić jego oficjalną stronę.