Zawsze Kwadrat

czwartek

Artykuły, Czarno-białe, Felietony gościnne, Fotografie, Kadrowane w kwadrat, Pisane prozą

Choroba

-Mówi pan do mnie?
Jak zwykle o tej porze ścisk był niemiłosierny. Odwróciłem się z pewnym trudem i zdumiony spojrzałem w twarz nieznajomemu. Byłem przekonany, że kontynuuję rozmowę z kumplem, wsiedliśmy do tego autobusu razem. Rozglądałem się rozpaczliwie – gdzie on, do cholery, się podział?
- Przepraszam – wydukałem – mówiłem do kolegi, ale go tu nie ma. Zdaje się, że jednak nie wsiadł.
- Ależ nie szkodzi. Możemy się poznać i również zostać kolegami – uśmiechnął się.
- Wysiada pan teraz? – Starsza pani trąciła mnie od tyłu torbą na kółkach.
- Kiedy tylko się otworzą drzwi, proszę pani. Teraz jest to niemożliwe. – odparłem zirytowany.
- Jest pan niegrzeczny, młody człowieku! – staruszka przeszyła mnie oskarżycielskim wzrokiem. Zgrzytnąłem zębami. Emerytki w publicznych środkach komunikacji muszą chyba żyć w ciągłym strachu, że nie zdążą wysiąść i ze zostaną zmuszone do podróży aż do końcowego przystanku na pętli, a tam, w pustym już autobusie, sterroryzuje je grubiański kierowca, zabierze tytułem okupu karmę dla kota, receptę na leki i ostatnie pieniądze z portmonetki.Na przystanku ludzie w pośpiechu rozchodzili się do swoich spraw. Mijali z obu stron nieznajomego, który stał parę kroków ode mnie i enigmatycznie uśmiechał się.
- Czy ma pan trochę czasu?
- A o co chodzi? – spytałem.
- Miałby pan ochotę na mały spacer i na chwilę rozmowy?
- Rozmowy? Na jaki temat?
Wskazał palcem kieszeń mojej kurtki; trzymałem w niej rękę. Krótki pasek owijał dłoń. Zawsze byłem gotowy, by wyjąć aparat i szybko robić zdjęcia na ulicy.
- Robi pan zdjęcia, prawda?
- Tak.
- Tak myślałem, zainteresowało mnie to. Skusi się pan na tę rozmowę?
Wyjąłem aparat i wycelowałem w niego. Patrzył wprost w obiektyw, a na twarzy wciąż błąkał mu się ten uśmieszek. Powoli naciskałem spust migawki, a przez głowę galopowały mi myśli. Kim jest? Czego ode mnie chce? Postawił mnie przed wyborem: czy dać się ponieść przygodzie, czy też ulec obawom przed tym złośliwym, wrednym, niebezpiecznym światem? Ryzykować? A może ulec bezpiecznej rutynie i grzecznie się wymówić? Oto kolejny brak zdecydowania, oto mój wstydliwy strach, oto dlaczego nie robię dobrych fotografii. Czułem jak chwila nieznośnie wydłuża się i pogłębia moje wewnętrzne zmieszanie. Im dłużej to trwało, tym bardziej byłem niezdolny do podjęcia decyzji. O czym on chce rozmawiać? O fotografii?

- Zajmuję się pan fotografią uliczną?
- Tak. Niestety.
- Dlaczego niestety?
- Bo całkiem mi nie idzie. Tracę w nią wiarę. Właściwie, to chyba już straciłem.
- Tak? A dlaczego?
- Widzi pan… Weźmy takie zdjęcie uliczne, ułamek sekundy zatrzymany w kadrze. Historyjka bez początku i bez końca. Pozór rzeczywistości, pozór prawdy. Wybierając moment, niejako siłowo tworzymy treść, ale powierzchowną, słabą. Sens, którego trzeba wypatrywać w przypadkowym ułożeniu osób i rzeczy w kadrze. Nie ma w tym ani prawdy, ani piękna.
- Piękna? Chce pan znaleźć na ulicy piękno?
- Tak, właśnie tak! Szukam piękna w tym brzydkim, szarym i brudnym mieście. Piękno jest moją potrzebą. Chcę się wznieść ponad nudną egzystencję, ponad ten wielopokoleniowy wyścig szczurów. Marzy mi się tworzenie piękna i dobra, bo tworząc piękno, czynię dobro.
- Piękno i dobro. Bardzo klasyczne podejście.
- Tak, to bardzo stare podejście. Ale wielka teoria piękna upadła, jest dziś niemodna, zdziadziała, zramolała. A przecież tak pasuje do fotografii, bo piękno to proporcja i blask. Blask! Światło!
- Udaje się panu znajdować to piękno?
- Nie. Bardzo łatwo jest mi sfotografować brzydotę, na swoich zdjęciach widzę brzydkie, brudne miasto. I jak to o mnie świadczy? Przecież tworząc, a chodzi mi o świadome tworzenie, poznaję siebie, prawdziwie żyję. Czy jestem więc brzydki i brudny wewnątrz?
- Wyciąga pan zbyt daleko idące wnioski.
- Tak pan myśli? Cóż, niestety, ale tak właśnie to czuję. To jest smutny kraj, zamknięci ludzie. Trudno tu zrobić jakieś dobre zdjęcie.

***

Palec napotkał opór i migawka pstryknęła. Aparat odgradzał mnie od nieznajomego, od jego wyszczerzonych zębów. Krew tętniła coraz głośniej w żyłach, przed oczami zaczęły mi błyskać iskierki. Niebo przechyliło się, a chodnik uderzył mnie w tył głowy.

- Pierwszy raz zdarzyło się panu zemdleć na ulicy?
W grubych, wypukłych szkłach okularów lekarza odbijały się świetlówki; nie mogłem dojrzeć jego oczu.
- Tak, to był pierwszy raz.
- W jakich okolicznościach to się stało?
- Rozmawiałem z…pewnym nieznajomym na ulicy. Przeżyłem jakby taki… intensywny moment. Zrobiłem mu zdjęcie… i nagle straciłem przytomność, upadłem.
- Zrobił pan mu zdjęcie? Dlaczego?
- Takie hobby, pasja.
- Pasja. – powtórzył i zamyślił się na chwilę. – Ma pan to zdjęcie?
Położyłem przed nim odbitkę na biurku. Podniósł okulary na czoło i oglądał zdjęcie w skupieniu.
- I? Gdzie on jest, ten nieznajomy?
- W tym problem, panie doktorze. Nie ma go.
Opuszczenie okularów zgrało się zabawnie z podniesieniem brwi.
- Nie ma go? A powinien tu być?
- Tak.
- Interesujące. Ma pan może przy sobie inne swoje zdjęcia?
Z westchnieniem sięgnąłem do torby i wyjąłem niewielkie, płytkie pudełko z odbitkami. Patrzyłem na swoje buty, gdy lekarz powoli przeglądał odbitki. Gdy skończył, odłożył pudełko na blat.
- Szczerze mówiąc, nie znam się na fotografii… artystycznej. Ale to co widzę, a także ta sprawa z nieznajomym, którego nie było… Muszę wziąć pod uwagę zaburzenia widzenia.
Świetlówki zimno błysnęły w szkłach okularów.
- Dam panu skierowanie do okulisty… i do neurologa.

Wychodząc z przychodni chciałem trzasnąć drzwiami, ale mechanizm zamykający tylko skrzypnął pogardliwie i stłumił ten mały akt frustracji. Nie mam zaburzeń widzenia, to nie może być prawda, świat jest taki, jakim go widzę! Wyjąłem aparat i rozejrzałem się w poszukiwaniu jakiegoś interesującego kadru. Wzrok przyciągnęła wąska strużka na chodniku przede mną. Poprowadziła do plamy moczu na ścianie, tuż pod medycznym afiszem nawołującym do wykonania badań prostaty.

Schowałem aparat i ruszyłem powoli w stronę domu.