– Za dużo się zastanawiasz nad moralnością, zamiast działać — odpowiedział lekceważąco Bordowy. Popijał jak zwykle swój ulubiony sok pomidorowy z tabasco firmy Fortuna. Tymbark niby też taki robił, ale Fortuna miała to coś; “czujność”, jakby powiedziała jego babka.

– Nie, to nie moralność… a właściwie nie tylko. Bo wiesz, ostatnio stałem półtorej godziny na mrozie i czekałem na kadr. To nie jest normalne, pomyślałem sobie, żeby robić takie rzeczy. Poza tym, że zmarzły mi palce, bo nie miałem właściwych rękawiczek, to jeszcze czuję, że to swego rodzaju oszustwo.

– Oszustwo? Cała fotografia to oszustwo, człowieku! Popatrz na to, co kiedyś wyczytałem w internecie — Bordowy podsunął koledze białego laptopa z otwartą przeglądarką. — Czytaj zaznaczony tekst!

– “(…)otworzył szafkę, by wyjąć z niej Leike M7 z Summicronem-M 35mm – w drodze powrotnej, jeśli tylko światło będzie łaskawe, zatrzyma się na ulicy, gdzie już dawno wymarzył sobie to jedno zdjęcie życia – potrzeba tylko niewielkiego zbiegu okoliczności” — Szary przeczytał na głos.

– Tak, ale nawet koledzy robiący zdjęcia mają mnie czasem za wariata. Wiesz, idziemy gdzieś razem, a ja nagle zatrzymuję się i czekam – a oni nie rozumieją o co mi chodzi. A czasem wręcz czuję odrazę do siebie, bo jak się znudzę czekaniem, albo widzę, że mi światło ucieka, a kadr wciąż nie wypełniony, to… pomagam trochę losowi, rozumiesz.

– Daj spokój. Pokaż, co tam masz. To jedno z takich?

Szary pokiwał smętnie głową patrząc, jak kolega ogląda jego odbitkę.

– Niezłe. Całkiem niezłe. Ewidentnie nawiązuje do zdjęcia Eugene’a Smitha, jednocześnie przedłużając tamtą historię – tutaj masz już dorosłą parę, która odwraca się od tamtego “Paradise’u” i jest krok przed wstąpieniem na jakąś złą ścieżkę, w ciemność. A ta figurka Matki Boskiej jest jakby ostatnim checkpointem przed tym krokiem. Całkiem smaczne.

Autor zdjęcia spojrzał krzywo na zatopionego w interpretacji Bordowego.

– Wiesz, a mi po prostu kompozycja się podobała – znaczy potrzebowałem tych ludzi do wypełnienia tej jasnej dziury. Ale skoro tak mówisz, to pewnie tak jest.

Share and Save

Dzisiaj żyje fotografią, ale jego dzieciństwo i młodość były tak daleko od zdjęć i aparatów, jak tylko można to sobie wyobrazić. Świat fotografii po prostu dla niego nie istniał – odkrył go jednak przypadkiem znajdując stary aparat swojego ojca. Rzucił się wtedy wygłodniale na świat, chowając się za obiektywem i nie zważając na swoje niedoświadczenie – po prostu wszystko łapał na film. Szczególną uwagę poświęcił ludziom z marginesu – ich twarzom, warunkom życia; okazało się też, że oni wiele mogą go nauczyć! Fascynacja łapaniem rzeczywistości w kadr spowodowała, że zaczął odwiedzać miejsca, o których w innym wypadku w ogóle by nie pomyślał.

W 1998 roku zobaczył wystawę poświęconą ludziom z AIDS, która uświadomiła mu, że fotograf też może zmieniać świat. Zobaczył, że obrazami można likwidować bariery zrozumienia, przybliżać jednych do drugich – a to wszystko w środowiskach, które już zaczął poznawać, i to za pomocą środka, który pokochał – aparatu.

fot.: Akash

Następnego dnia po wystawie, wczesnym rankiem, poszedł do największego burdelu w Dhace – i tam zaczął realizować swój pomysł na zdjęcia prostytutek, zapisując ich codzienne smutki, radości, przyjemności i rozczarowania.

Podczas rozmowy zaskoczył mnie w pewnym momencie tak, że nie byłem pewien, czy powodem mojego niezrozumienia nie była bariera językowa: ale nie. Wyobraźcie sobie, że na zdjęcia wychodzi… głównie bez aparatu! Jak to? Dlaczego? Według niego to proste – żeby nawiązać bardzo mocne więzi z ludźmi, żeby ich do siebie przyzwyczaić, czasem zaprzyjaźnić się, zaprosić do domu, zjeść razem niejeden posiłek; dopiero potem zjawia się z aparatem i będąc praktycznie jednym z nich pstryka swobodnie wyłapując piękne kadry, którymi dobrzy bogowie go obdarowują.

Niezwykłe, pomyślałem sobie – nie szkoda człowiekowi tych zdjęć, których nie zrobi nie biorąc ze sobą aparatu?!

– Cóż, ważniejsze jest dla mnie to, żeby ludzie zrozumieli po co przynoszę w końcu do nich sprzęt, niż te kadry, które mi “uciekają”; zresztą, i tak najlepsze zaczynają się pojawiać dopiero wtedy, jak nawiążę z nimi prawdziwe więzi, a wtedy już mam aparat — odpowiada.

Wyobraźcie sobie, że czasem, tak jak w przypadku jednej niedużej społeczności transwestytów w Dhace – ten proces poznawania ich i wchodzenia w środowisko trwa ponad rok!

Szczerze mówiąc – nie żartuję – osobiście urzekło mnie, z jakim wdziękiem potrafi użyć koloru w swoich fotografiach; jednak musiałem w końcu rzucić prowokacyjnie:

– Czemu nie robisz w czerni i bieli?

– Wiesz, czarnobiel jest taka artystyczna, abstrakcyjna, i… łatwa. A ja uwielbiam kolor! Widzimy wszystko na kolorowo – a na dodatek całe życie jest pełne kolorów, nie mówiąc o tym, że każda jego część jest w innym odcieniu. Wyzwaniem dla mnie jest odpowiednie użycie i skomponowanie fotografii w kolorze. Ale owszem, B&W jest często jedynym sposobem na zdjęcie, zdarza się.

Pracował już dla takich tytułów jak GEO, Der Spiegel, Newsweek, Marie Claire, The Guardian czy Sunday Telegraph, ale sporo czasu poświęca też organizacjom charytatywnym. Mówi, że da się wyżyć z fotografii. Pomyślałem sobie przelotnie, czytając te tytuły, że to pewnie jeden z tych, co mieli łatwy start (bogaci rodzice) i odpowiednich kolegów – i szybko zostałem sprowadzony do rzeczywistości.

fot.: Akash

O “odpowiednich kolegach” rozmawiać nie chciał. “Fotografia w Bangladeszu jest opanowana przez specyficzną grupę ludzi – nie lubią i nie akceptują tego, co robię” — powiedział. Układy i układziki, jak widać, przeszkadzają pod każdą szerokością geograficzną. Nie ma więc otwartych społeczności fotograficznych, nie zawsze można znaleźć przyjaciół fotografów. Ale ten człowiek nie zważa na to i po prostu robi swoje.

I tyle.

– Wiesz, co mi najwięcej daje moja fotografia? — rzucił na koniec — dzięki niej zauważam i doceniam te wszystkie małe przyjemności życia: same spotkania z ludźmi pogardzanymi przez innych, prosty moment picia herbaty z nimi i odkrycie, że są zdolni do wielkich uczuć, mimo, że sami nie dostają miłości od nikogo.

fot.: Akash

Akash – fotograf z Bangladeszu.

Share and Save

fot. Marcin Stawiarz

Wszystko zaczęło się ok 2003 roku po obejrzeniu zdjęć przedstawiających morskie pejzaże pewnego autora, którego nazwiska niestety nie znam. Moje pierwsze zdjęcia dalekie były od ówczesnych inspiracji i przedstawiały głownie moje miasto Częstochowę, szczególnie tę jej bardziej mroczną, brudną i zrujnowaną stronę.

Jak oceniasz te 5 lat? Mało to, czy też dużo, jak na fotografa?

Maciej Skawiński powiedział mi kiedyś, ze jeszcze nie raz wszystko wywróci się do góry nogami, jeśli chodzi o to, co robię. Miał 100% racji, przez ten niby krotki czas zmieniło się tak wiele, ze każdy następny okres przynosił całkowicie inne zdjęcia. Zmieniało się wszystko – od absolutnej negacji kadrów, które nie są w pionie, po eksperymenty z kolorem, na coraz to większej ilości filtrów użytych jednoczenie skończywszy. Te kilka lat, to był najlepszy okres w moim życiu, i szczerze mówiąc, gdybym wtedy nie sięgnął za aparat, to moje dorosłe życie, w które właśnie w tym czasie wchodziłem zmieniłoby się w pozbawioną sensu rutynę.

Kto jest dla Ciebie inspiracją? Kogo – wśród żyjących fotografów – cenisz najbardziej?

Jest wielu klasycznych fotografów, których zdjęcia pobudzają moją wyobraźnie, mam ich albumy, i do których lubię wracać. Są to przede wszystkim prace Eugene Atgeta i Henri Cartier-Bressona, a także dwóch naszych rodzimych fotografów Jana Bułhaka i Mariana Schmidta. Wśród współczesnych fotografów najczęściej śledzę prace Bruno Merciera, Denisa Oliviera i Phlippe Marchanda.

HCB to nie jest ktoś, kogo można by doszukać się w Twoich pracach – jak to jest, że robisz tak różne od niego zdjęcia, a mimo to pozostaje Twoją inspiracją?

Tak, jest to całkiem inna fotografia, całkiem inne podejście, szczególnie do człowieka, od którego ja uciekam. W zdjęciach HCB, to człowiek opowiada historie, jest głównym motywem i właśnie ten element kształtuje nasz odbiór i uczucia, jakie temu towarzyszą. Dla mnie człowiek w fotografii to najczęściej jedynie sylwetka, ledwie zarysowana postać, po której nie da sie ocenić emocji, jakie przedstawia. To, co mnie inspiruje w twórczości HCB, to przede wszystkim sposób, w jaki komponował swoje zdjęcia, miał genialny zmysł odnajdywania się w sytuacji i natychmiastowe wyczucie, z jakim tworzył swoje kadry. To zupełnie inaczej niż Marian Schmidt, który wywodzi się z tej samej szkoły fotografii humanistycznej, jednak w jego przypadku, każde zdjęcie wymagało o wiele większych przygotowań w poszukiwaniu idealnej kompozycji.

fot. Marcin Stawiarz

A czy nie jest tak, że Ty od tego człowieka uciekasz? Może tak naprawdę czegoś się boisz? Jak to jest?

Z natury jestem samotnikiem i zabrzmi to banalnie, ale charakter danego fotografa można odnaleźć w pracach, które tworzy. Oczywiście jest to pewne uogólnienie, ponieważ ludzie robią zdjęcia z rożnych powodów, lub nawet bez powodu. Faktem jest, że zdecydowanie lepiej czuję się w miejscach, które są wyobcowane, wyludnione, lub rzadko uczęszczane przez innych ludzi. To daje mi pewna swobodę oraz poczucie posiadania tylko dla siebie sceny, którą chce sfotografować.

fot. Marcin Stawiarz

Jestem raczej bardziej samolubny w tym, co robię; wynika to z doświadczenia i zasad, które bardzo mocno wpisują się w moje podejście do fotografii. Można to tez nazwać stabilnością, jednak to właśnie dzięki temu każdy z etapów, który składa się na stworzenie zdjęcia ma sens i daje wielką radość. Takie podejście może prowadzić do pewnego wyrachowania, dlatego – o ile niektóre zasady są niepodważalne dla zachowania spójności estetycznej (jak np. robienie zdjęć tylko w pochmurne dni), to wyluzowanie w kwestii proporcji boków w kadrze, włączenie innego myślenia o obrazie, jaki chcemy przestawić, często może dodać wiatru w żagle.

Jednym słowem starasz się dobrze bawić, dobrze rozumiem? W takim razie – dla kogo jest Twoja fotografia? O czym ona mówi?

Radość z fotografowania to ważny element tworzenia, jednak nie można traktować czegoś jak zabawy, jeśli podchodzimy do tego wyjątkowo poważnie. I to właśnie jest najistotniejsze, zdjęcia robię dla siebie. Mimo to, trzeba rozgraniczyć sam proces twórczy od momentu zaistnienia obrazu, który potrzebuje odbiorców. Ja ich nie wybieram, nie szukam ani nie zabiegam, tym bardziej jestem daleki od dorabiania jakichkolwiek ideologii. Wydaje mi się, ze każdy powinien czytać oglądany obraz na własny sposób, i odnaleźć (lub nie) treść dla siebie. Uchwycenie jednej klatki czasami może mówić wiele, czasami praktycznie nic, wszystko zależy od tego, w jakim stopniu oglądany obraz jest w stanie pobudzić odbiorcę do przeżycia tego samego uczucia, które skłoniło fotografa do naciśnięcia spustu migawki.

fot. Marcin Stawiarz

Wszystko razem ma duże znaczenie i składa się na efekt końcowy. Każdy etap tworzenia zdjęcia wymaga odpowiednich narzędzi, od wspomnianego już statywu, bez którego nie wyobrażam sobie robienia zdjęć, po wydruk już gotowych prac. W międzyczasie trzeba jeszcze mieć szczęście do ulubionego światła, dobrać odpowiednie filtry na obiektyw, czy też dopracować szczegóły w programie graficznym. Jednak w dzisiejszych czasach, kiedy opanowanie warsztatu w wielu przypadkach zajmuje wyjątkowo niewiele czasu, najważniejszym narzędziem i tak pozostaje nasza wyobraźnia.

Mówisz „nie szukam odbiorców”. Ale na Twojej stronie jest wiele informacji, które świadczą, że jesteś rozpoznawalny w różnych środowiskach około-fotograficznych – jak to się stało? To Twoja promocja, czy same zdjęcia tak zadziałały (nie musiałeś nic robić?)?

Jak już wspomniałem, fotografia – żeby zaistnieć – potrzebuje odbiorcy. Najłatwiejszym obecnie medium do jej prezentacji stal się internet, który daje wiele możliwości. Jedną z nich i jednocześnie pośrednikiem jest m.in. Deviantart – serwis, na którym można znaleźć rożnego rodzaju wytwory artystyczne, w tym fotografie. Tak się złożyło, że moje portfolio jest jednym z najpopularniejszych (ok 5 milionów wyświetleń zdjęć, ponad 50 tysięcy komentarzy pod nimi i ciągle rośnie), co daje wiele możliwości kontaktów z przeróżnymi instytucjami, grupami, ludźmi. Codziennie dostaje listy w przeróżnych sprawach, od chęci zakupu moich zdjęć, po sędziowanie w konkursach fotograficznych, czy publikacje portfolio w magazynach fotograficznych. Wszystko to pozwala mi żyć fotografią praktycznie cały czas, i mimo, ze czasami są to drobnostki, to dają wiele satysfakcji.

Czy myślisz, że jest sposób (który mógłbyś zdradzić młodym, nieodkrytym jeszcze fotografom) na zaistnienie w świecie fotograficznym na Twój wzór? Wydaje mi się, że jak na okres 5-letni, osiągnąłeś bardzo duży sukces promocyjny!

Wciąż mam wrażenie, że na wszystko przyjdzie jeszcze czas i że jedyne, co powinienem robić, to zdjęcia. To uczucie jest tak silne, ze nie pozwala mi włazić z butami tam, gdzie mnie nie zapraszają, dlatego poza robieniem i pokazywaniem zdjęć staram się nie narzucać. Portfolio jest najważniejsze, zawarte w nim prace nadają pewien prestiż, dzięki któremu mogą otworzyć się kolejne furtki. Ważne również jest rozgraniczenie promocji i chęci prezentacji swoich prac od sukcesu komercyjnego, ponieważ łatwo wtedy zatracić prawdziwą istotę tego, co się robi.

W maju 2008 dla “Asian Photography” mówiłeś, że sprzedałeś ponad 400 zdjęć przez ostatnie dwa lata – da się wyżyć ze sprzedaży takiej fotografii, jaką robisz?

Mimo, ze liczba ta znacząco powiększyła się, to nadal nie jest to coś, z czego można by w pełni opłacić rachunki. Galerie i serwisy pobierają spore prowizje od każdej sprzedanej sztuki, dlatego wszelkie profity z fotografii przeznaczam na – fotografie (śmiech). Co jest w sumie dobrym sposobem na nienaruszanie domowego budżetu. Mimo, że starcza na sprzęt, dobry papier czy wyjazdy, to nie sądzę, że mógłbym żyć tylko i wyłącznie z fotografii, bez podjęcia typowych komercyjnych zleceń. Na dzień dzisiejszy jednak nie jestem tym zainteresowany i jeśli już wchodzi w grę sprzedaż zdjęć, to tylko takich, które zrobiłem dla siebie, nie dla klienta.

fot. Marcin Stawiarz

Takie zapisanie treści zdjęcia, które będzie pokrywać się z moim wyobrażaniem o danej scenie. Czasami wymaga to sporej dawki szczęścia, któremu można dopomóc, jeśli się będzie dostatecznie cierpliwym. Choć i to nie gwarantuje powodzenia. Uzależnienie od warunków, na które nie ma się wpływu stanowi barierę, która sprawia, że czasami dochodzi do sytuacji, kiedy aparat pozostaje nietknięty. Może to być powodem sporego rozczarowania, co nie raz mnie już spotkało, jednak pewne kadry wciąż mam w pamięci i czekam na ich realizację w przyszłości.

Dużo podróżujesz – dla fotografii czy dla samych podróży (a fotografujesz przy okazji)?

Ostatnio będąc przez dłuższy czas bez aparatu, uświadomiłem sobie, że mam pewne opory przed wyjazdem w jakiekolwiek miejsce bez sprzętu. Zdecydowanie lubię podróżować dla fotografowania, co wyjątkowo negatywnie odbija się na humorze mojej żony, dla której nie mam wtedy czasu.

Jakie plany masz na najbliższe miesiące, jeśli chodzi o fotografie? Planujesz fotografowanie, czy raczej idziesz na żywioł?

Mam w planach Irlandię, którą na 100% zahaczę w czasie dnia św. Patryka, a następnie Wenecję w maju. Jednak, co do tego drugiego, to nadal jest to sprawa ciągle otwarta z przyczyn, które nie są zależne ode mnie. Ponieważ mieszkam poza Polską, a pewne problemy ze zdrowiem mojego taty sprawiają, że chce spędzać urlopy z rodziną, to fotografia w tej sytuacji schodzi na dalszy plan.

Jeśli nie znacie jeszcze prac Marcina Stawiarza, myślę, że warto odwiedzić jego oficjalną stronę.

Share and Save

Z tego samego miejsca polecam również kawałek Myśli L.A.:

(…)dziwi mnie to, że jeszcze nie ma w ludziach odruchu ataku na artystę, bo to może być skrytopedofil. Ale już to się zmienia. Myślę, że więcej oszołomów w polityce (a rodzą się, oj rodzą) i będziemy mieli internowania itp. Wyobraźcie sobie rozmowę dwóch internowanych artystów:
- Za co siedzisz?
- Za fotografię nagiej dziewczyny w lesie, a ty?
- Ja za rzeźbę owcy na ołtarz w Licheniu, bo była wygolona…

Share and Save

Szara Reneta:
1. Co czujesz będąc osobistością, której dzieło zostało wybrane jako jedno z najlepszych wśród tysięcy zdjęć na tak popularnym portalu? Czy czujesz oddech sławy i paparazzich na karku? (zakładam, że ten oddech jest przyjemny?)

Czuję, że mi włoski na karku stają.

2. Co Cię najbardziej pociąga w fotografii? Sława, pieniądze, czy wewnętrzna radość i głębokie poczucie satysfakcji?

Sława , szczególnie http://plfoto.com/153550/autor.html.

3. Czy możesz podać nazwisko fotografa, który jest dla Ciebie największą inspiracją?

Jak wyżej , czyli : http://plfoto.com/153550/autor.html

4. Co myślisz o zdjęciach innych fotografów, którzy znaleźli się w zestawieniu TOP PLFOTO z 3 miesięcy? Jak oceniasz ich zdjęcia? Czy czujesz niedosyt, czy raczej cieszysz się z takiego sąsiedztwa?

A kto jeszcze jest w tym kwadratowym TOPie?

5. Czy nie uważasz, że zdjęcie w kwadracie byłoby lepsze?

Toż prawie kwadrat.

6. Czy nie uważasz, że zdjęcie czarno-białe byłoby lepsze, bardziej artystyczne?

A uważasz , że w BW bykloby artisticzniej???

7. Jak (w skali 1-3) oceniasz to zdjęcie, które znalazło się w zestawieniu na tle całej reszty Twojej twórczości?

W skali 1-3: -3

8. Kiedy zamierzasz zacząć współpracować z międzynarodowymi, wysokonakładowymi magazynami w śliskich okładkach?

Nie zamierzam , wole odbitki na “matowym” pozdro.

Maciej Kurkiewicz:
1. Co czujesz będąc osobistością, której dzieło zostało wybrane jako jedno z najlepszych wśród tysięcy zdjęć na tak popularnym portalu?

Niepewność, zmieszanie, zakłopotanie ;)

Czy czujesz oddech sławy i paparazzich na karku? (zakładam, że ten oddech jest przyjemny?)

Wręcz przeciwnie, czuję pewną niesprawiedliwość, jest wiele lepszych prac omijanych, to że moja znalazła się tak wysoko to przypadek, pare osob dobrze oceniło i reszta poleciała owczym pędem. Jednak jest mi bardzo miło.

2. Co Cię najbardziej pociąga w fotografii? Sława, pieniądze, czy wewnętrzna radość i głębokie poczucie satysfakcji?

Zdjęcia robie dla siebie, zamieszczenie ich na forach pozwala mi oddać się nieczęsto, ale jednak, konstruktywnej krytyce, dzięki której foty są coraz lepsze (mam nadzieje). Poza tym miło zostać raz zmieszanym z błotem by potem być pochwalonym, samemu zauważa się swój postęp.

3. Czy możesz podać nazwisko fotografa, który jest dla Ciebie największą inspiracją?

Nie mam ulubionego fotografa, często oglądam zdjęcia innych, jest wielu artystów, jednak nie mam pamięci do nazwisk :)

4. Co myślisz o zdjęciach innych fotografów, którzy znaleźli się w zestawieniu TOP PLFOTO z 3 miesięcy? Jak oceniasz ich zdjęcia? Czy czujesz niedosyt, czy raczej cieszysz się z takiego sąsiedztwa?

Niektóre zdjęcia z TOP są kapitalne :) Niektóre znalazły się przez zupełną pomyłkę (moim zdaniem, wiem że o gustach się nie dyskutuje).

5. Czy nie uważasz, że zdjęcie w kwadracie byłoby lepsze?

Moje ? myślałem o kwadracie, ale było by za ciasno na gorze i dole.

6. Czy nie uważasz, że zdjęcie czarno-białe byłoby lepsze, bardziej artystyczne?

Nie, w przypadku mojego zdjęcia nie, lubię kolory :)

7. Jak (w skali 1-3) oceniasz to zdjęcie, które znalazło się w zestawieniu na tle całej reszty Twojej twórczości?

2

8. Kiedy zamierzasz zacząć współpracować z międzynarodowymi, wysokonakładowymi magazynami w śliskich okładkach?

Hehe :) Jak ktoś mi kiedyś zaproponuje taką współpracę to bardzo chętnie :)

darles:
1. Co czujesz będąc osobistością, której dzieło zostało wybrane jako jedno z najlepszych wśród tysięcy zdjęć na tak popularnym portalu? Czy czujesz oddech sławy i paparazzich na karku? (zakładam, że ten oddech jest przyjemny?)

Czuję dreszcz emocji i satysfakcję, że moja wizja i trud zostały docenione przez bądź co bądź konkurencję :)

2. Co Cię najbardziej pociąga w fotografii? Sława, pieniądze, czy wewnętrzna radość i głębokie poczucie satysfakcji?

Co pociąga? Wiadomo, że kasiora, sława i Pulitzer, a tak na poważnie cieszę się, że za sprawą portalu plfoto mogę prezentować swoje “widzenie świata”. Daje mi to też satysfakcję, radość i napędza moją wenę do robienia nowych zdjęć.

3. Czy możesz podać nazwisko fotografa, który jest dla Ciebie największą inspiracją?

Ostatnio zainteresowało mnie nocne widzenie świata, wbrew pozorom jest barwny spektakl. Inspirację czerpię za dnia a realizuję je w nocy. To dobre połączenie gdyż w dzień mam odwagę pójść w takie miejsca do których w nocy nigdy bym się nie odważył. W taki sposób mogę przetestować ustawienia. Jak wracam do domu przeglądam zebrany materiał foto i mówię sobie “raz kozia śmierć” – to zdjęcie warte jest ryzyka i wracam tam pod osłoną nocy niejednokrotnie z duszą na ramieniu.

4. Co myślisz o zdjęciach innych fotografów, którzy znaleźli się w zestawieniu TOP PLFOTO z 3 miesięcy? Jak oceniasz ich zdjęcia? Czy czujesz niedosyt, czy raczej cieszysz się z takiego sąsiedztwa?

Co myślę od konkurencji? Gdy klasuje się poza mną myślę o niej ciepło a o tej przede mną ja wam jeszcze pokażę. Prawda jest taka, że każde z tych zdjęć które dostało się do TOP 3 miesiące zasługuje na poświęcenie mu uwagi gdyż można nauczyć się na ich przykładzie robić zdjęcia, które cieszą, inspirują, wywołują emocje, uczą… To są takie nasze “cyfrowe białe kruki” :)

5. Czy nie uważasz, że zdjęcie w kwadracie byłoby lepsze?

Hmm to zależy jak podejdziemy do kwadratu… W sumie ciężkie pytanie. Odpowiem więc pytaniem a chciałbyś aby Twój TV lub monitor miał kształt kwadratu? Wszystko zależy od tego jak w kadrze układa się dana scena są takie ujęcia w których można tylko zyskać na kwadracie.

6. Czy nie uważasz, że zdjęcie czarno-białe byłoby lepsze, bardziej artystyczne?

Zdjęcie czarno białe z jednej strony potrafi ukryć pewne niedoskonałości warsztatu (przepalone niebo) a z drugiej strony potrafi doskonale skupić nasz wzro
k na głównym temacie zdjęcia nie rozpraszając, jednak moje kadry oddają to co widzi moje oko, w związku z tym są barwne i kolorowe :)

7. Jak (w skali 1-3) oceniasz to zdjęcie, które znalazło się w zestawieniu na tle całej reszty Twojej twórczości?

Jak wyceniam swoje zdjęcie… nigdy nie oceniam swoich fotek. Zamieszczając zdjęcie byłem przekonany, że jest ono na tyle ciekawe, że warto zaprezentować je szerszej widowni.

8. Kiedy zamierzasz zacząć współpracować z międzynarodowymi, wysokonakładowymi magazynami w śliskich okładkach?

Już zamierzam, tyle że oni żyją w błogim stanie nieświadomości. Może Wy ich do mnie przekonacie :)

nikx:
1. Co czujesz będąc osobistością, której dzieło zostało wybrane jako jedno z najlepszych wśród tysięcy zdjęć na tak popularnym portalu? Czy czujesz oddech sławy i paparazzich na karku? (zakładam, że ten oddech jest przyjemny?)

Co czuję – przyjemne ciepełko rozlewające się po całym ciele – to samo czuje jak piję dobre winko :P

2. Co Cię najbardziej pociąga w fotografii? Sława, pieniądze, czy wewnętrzna radość i głębokie poczucie satysfakcji?

Oczywiscie, że sława i pieniadze – ale póki co musze sie zadowolić wewnętrzną radością i głębokim poczucie satysfakcji:P

3. Czy możesz podać nazwisko fotografa, który jest dla Ciebie największą inspiracją?

Magda Wasiczek :P

4. Co myślisz o zdjęciach innych fotografów, którzy znaleźli się w zestawieniu TOP PLFOTO z 3 miesięcy? Jak oceniasz ich zdjęcia? Czy czujesz niedosyt, czy raczej cieszysz się z takiego sąsiedztwa?

Różnorodnosc tematów i gustów – cieszę się :))

5. Czy nie uważasz, że zdjęcie w kwadracie byłoby lepsze?

Lubię kwadraty….chociaż może moje pf tego nie odzwieciedla :)

6. Czy nie uważasz, że zdjęcie czarno-białe byłoby lepsze, bardziej artystyczne?

Dla mnie kolor to podstawa – chcociaż czasem korzystam tez z BW – ale wcale nie uważam, by było bardziej artystycznie( to raczej pójscie na łatwiznę) – wg zrobic kolorowe zdjęcie i do tego by wszyscy uznali je za artystyczne – to jest sztuka.

7. Jak (w skali 1-3) oceniasz to zdjęcie, które znalazło się w zestawieniu na tle całej reszty Twojej twórczości?

Wg mnie na 2 – w sumie zaskoczyło mnie szaleństwo na punkcie tego zdjęcia – ale teraz to juz sama uwierzyłam – że jest Mega i Top :P

8. Kiedy zamierzasz zacząć współpracować z międzynarodowymi, wysokonakładowymi magazynami w śliskich okładkach?

A kto by mnie tam chciał :D

Tak, jak wspomniałem – naturalność i powiew dystansu. Oto, czym charakteryzują się autorzy najpopularniejszych zdjęć na plfoto.

Co mnie w tej całej sprawie zaciekawiło, to fakt, że wysłałem zapytanie do wszystkich autorów zdjęć z pierwszej strony TOP – odpowiedziały tylko powyższe osoby. Okej, plus jedna, która po deklaracji, że coś napisze zamilkła do dziś. A czekałem długo.
Świadczyć to może o różnych rzeczach – albo system komunikacji na portalu działa “tak sobie”, albo milczący autorzy po prostu mieli za mało poczucia humoru, albo po prostu byli zbyt dumni, by mi odpowiedzieć (no bo może byli zajęci współpracą z owymi magazynami w śliskich okładkach).
Cóż, wiem – wredny jestem. :D

Share and Save

I pojawia się głód wiedzy.

Fotografii można się uczyć na wiele różnych sposobów (z książek, od kolegi, wójka, babki od strony matki, czy z Internetu). Czasem ludzie chodzą na kursy, uczestniczą w warsztatach, nawet zapisują się na studia. Są też tacy, co twierdzą, że fotografować nauczyli się sami, bez niczyjej pomocy. Nie wierzcie im – zaprzedali duszę diabłu, i tyle.

Jest jednak sposób na naukę, który sprawdza się najlepiej od setek lat: należy znaleźć sobie Mistrza.
Instytucję Mistrza znacie pewnie z filmów, może nawet z książek. Mistrz skarci, poradzi, pokaże, dopilnuje, pomarudzi, każe robić dziesiątki bezsensownych ćwiczeń – no, wiecie chyba, jak działają Mistrzowie? Jedno jest pewne – jeśli już jakiś Mistrz nas zaakceptuje, na pewno czegoś się od niego nauczymy. Zawsze tak było, jest i będzie. Jeśli jednak w czyjejś głowie powstała myśl, że Mistrzów już się nie spotyka – to się grubo myli.

Pozwolę sobie przypomnieć krótko historię Tomka Niewiadomskiego. Jest to typowa opowieść, zupełnie jak z filmu, której swego rodzaju zwieńczeniem była wystawa w Warszawie jakieś 3 lata temu oraz otwarcie Galerii 65.
Ale nie uprzedzajmy faktów. Najpierw był głód wiedzy, uczeń (Tomek Niewiadomski), Mistrz (David Michael Kennedy) oraz szlachetna technika platinum/palladium.

Uparłem się, żeby odbyć warsztaty u Davida. — mówi Tomek w wywiadzie dla Rzeczpospolitej. — Sekretów technik platinum i palladium nie można się samemu nauczyć, przekazywane są w bezpośrednich kontaktach uczniowi przez mistrza.

(…)David nigdy nie przyjmuje więcej niż jednego ucznia. Adept uczy się i mieszka w jego domu, na prawach członka rodziny. Najpierw kandydat zostaje poddany ciężkiej próbie. Mistrz każe dzwonić w terminie określonym co do minuty na przykład o 14: 11. Jeśli telefon spóźni się choć o minutę, David oznajmia, że już nie ma czasu na rozmowę. Podaje następny termin, równie precyzyjnie określony. W ten sposób bada, czy komuś naprawdę zależy na nauce. Udało mi się to udowodnić.

Prawda, że brzmi egzotycznie? Ale, jak widać – zadziałało.

Dobrze więc. Szukamy Mistrza. Sami widzicie, że jak znajdziecie kogoś, to trzeba mu udowodnić, że jesteśmy warci poświęcenia jego cennego czasu. Raz jest trudniej, raz łatwiej, ale przy odpowiedniej determinacji – udaje się.

Udało się więc i mi znaleźć kogoś, od kogo mogłem się dużo nauczyć, kogo fotografie potrafiły zrobić na mnie wrażenie, kto potrafiłby mnie odpowiednio skrytykować.
Znalazłem Mistrza.

Jedyne, co mi pozostało to wsiąść w samochód i zabrać go na plener.

Wyruszyłem bardzo dobrze przygotowany: dzień był słoneczny, a ja miałem na wszelki wypadek w bagażniku dwa parasole (w tym jeden duży); dodatkowo zabrałem naprawdę różne filmy: Ilfordy (Deltę 100, Hp5 i Deltę 3200), Fuji Pro400H, a nawet lekko przeterminowaną Velvię. W bagażniku leżała również mała dwustopniowa drabinka.

Jedziemy.
Póki co, tematy dowolne – od Kwintesencji WszechIstnienia, po dziurawe majtki i skarpetki nie do pary. Wnoszę z tego, że to jest odpowiedni moment na wyciągnięcie trochę tajników fotografii.
– No a miejsca, w których robisz zdjęcia – wybierasz jakoś? — pytam.
– Miejsca? Co masz na myśli?
– No wiesz, jak idziesz robić zdjęcia, ale takie z ludźmi, gdzie jest człowiek, to czy one powstają w jakichś konkretnych, ulubionych miejscach? Może typy miejsc? Nie wiem, puby, place zabaw…
– Nie bardzo rozumiem, co masz na myśli. Może mów zdjęciami, będzie mi łatwiej coś ci powiedzieć.
Milczę przygryzając wargę. Przypominam sobie zdjęcia Mistrza i wychodzi na to, że robi w miejscach, w których ja też bywam. Mówię mu to.
– A widzisz — uśmiecha się. — To się może zdarzyć wszędzie. Widzisz sytuację, i jesteś gotowy, to naciskasz spust migawki i masz zdjęcie. Inna sprawa, że czasem musisz trochę pomóc losowi. Na przykład to ostatnie, co ci pokazywałem. Kazałem człowiekowi ze cztery razy przed obiektywem spacerować, zanim zaskoczyło i mogłem strzelić fotę. Skręć tu teraz w lewo.

Jedziemy po takich wertepach, że maksymalna prędkość to 20km/h. W końcu dojeżdżamy do jakichś ruin. Wychodzimy z samochodu – i natykamy się na młode dzieciaki z łódeczkami na sznurkach, na mostku. Nie widziałem takich zabaw od lat! Skąd on wiedział, że tu będzie taka okazja? Podejrzewam, że jak się jest już Mistrzem, to sam Los zsyła takie rzeczy.
Niesamowite.
Rozkładamy się ze sprzętem – ja trochę dalej, z dystansu, natomiast Mistrz wchodzi między dzieciaki, a te spuszczają te swoje okręty do wody, jakby go tam między nimi nie było.
Ha, więc jednak da się podchodzić bliżej, myślę sobie.

Długo jednak nie zabawiamy, i paręnaście minut później ruszamy, by zatrzymać się, bo coś zobaczył przez okno. Wysiada i kadruje a ja stoję i nic.
– Czemu nie robisz zdjęć?
– Czegoś mi tu brakuje. Nie widzę tego kadru — tłumaczę z rękami w kieszeniach.
Kręci głową z dezaprobatą:
– Przecież miałeś się uczyć!

Jedziemy dalej. Gadamy, słuchamy radia, wyprzedzamy TIRy. Difolcik, można by rzec. Nagle widzę pięknie stare drzewo pośrodku wody, w tle zachodzące słońce w chmurach. Hamuję.
– Zrobimy tego krzaka, co? Tylko musimy się pospieszyć, bo słońce może zaraz zniknąć.
Idziemy – zglądamy, kadrujemy i zaczynamy się denerwować, bo w każdym ustawieniu w kadrze jest obleśna rura. Pędzę nawet do samochodu, żeby rozłożyć statyw i drabinkę – ale to nic nie daje – rura jest w kadrze i koniec. Rezygnujemy i zabieram bałagany z powrotem do bagażnika. Wsiadam zziajany, bo oczywiście kawałek trzeba było przebiec (słońce potrafi szybko zachodzić).

Naturalnie do kolacji nie znajdujemy już nic do fotografowania. Posiłek dobitnie obrazuje nasze relacje – Mistrz wybiera porządny talerz z mięsem, sosem oraz oddzielnym kopcem sałatek, a uczeń bierze do ręki kanapkę i pałaszuje w locie.
– Małysz miał dietę, która podobno mu pomagała — zagajam — a Ty co jadasz? Oczywiście prócz takich, jak to — dodaję, żeby nie wyjść na głupka.
– W domu rano zjadłem zimną rybę. Z puszki. Potem czekoladę. I banana. Poza domem jem, jak widzisz — dodaje, z namysłem i finezją zgarniając ostatnie ziarenka groszku z talerza.

Po posiłku podobno się lepiej myśli – my jednak mamy niewesołe miny. Brak Księżyca na niebie oznacza, że może być ciężko coś znaleźć. Dojeżdżamy do jakiegoś przejazdu kolejowego i zwalniam.
– Ooooo, a oto i przejazd kolejowy. A to oznacza, mój młody padawanie… co? — uśmiecha się szeroko mój pasażer.
– Yyy… okazja do zdjęć?
– Dobrze! Dokładnie tak.
– E tam, Mistrzu — powątpiewam na głos — taki przejazd to o dupę potłuc. Poza tym, popatrz, ha! – jest drugi, większy! — znowu zwalniam, paręnaście metrów za pierwszym torowiskiem rzeczywiście jest drugie, większe. — Zaślepiła Cię, Mistrzu, żądza zdjęć przejazdów kolejowych.
Przejeżdżamy parę metrów, po czym… natrafiamy na następne tory. Patrzymy na siebie w milczeniu nie wiedząc, co myśleć.

Stajemy jednak w końcu w miejscu, gdzie można robić zdjęcie. Oczywiście zdjęcie torów. Mruga lampa. Mruga, ale w ściśle określonym rytmie – dokładnie co 20 sekund gaśnie, by po takim samym czasie z powrotem się zapalić. Ponieważ jej światło psuje całą atmosferę, z naświetleniem trzeba się wyrobić w tej jednej trzeciej minuty. Mistrz kieruje obiektyw, ja stoję i patrzę.
– Czemu nie robisz zdjęcia?
– A bo ja wiem? Taki jakiś dziwny ten kadr. Nie czuję go.
– Jest dobry, popatrz — tłumaczy — tutaj tory łączące się w świetle tamtej drugiej lampy, tylko po to, by za chwile zniknąć w ciemności, w pustce.
– E tam. Ja właśnie pustkę czuję, jak patrzę na ten kadr. Nie wchodzi mi.
– Przecież miałeś się uczyć — marudzi znowu, ale sam ustawia aparat i nastawia parametry.
– Ale mówiłeś — kontrargumentuję — że w fotografii ma być punkt i kontrapunkt, jakaś przeciwwaga, czy kontrast.
– No właśnie tu jest coś zupełnie coś przeciwnego, coś, co łamie tą regułę! — tłumaczy. Obydwaj widzimy, że to następna lekcja zakończona porażką.

Wracamy do samochodu.
– A wiesz — mówię już przy aucie — a mi się podobają te listki, o tam. Takie w niezłej kontrze, wiesz, ta lampa z tyłu, i tutaj ta symetria słupków — tłumaczę mętnie.
– Nie widzę tego. Ty nie czułeś mojego kadru, ja nie czuję twojego — rzuca obrażony Mistrz i kieruje się do auta, a ja nastawiam ekspozycje. Czekamy 17 minut, w międzyczasie robiąc siku. Cholera, wyobrażacie sobie? On nawet siku robił jakoś ze dwa razy dłużej niż ja, tak po mistrzowsku…
Niesamowite.

Wracamy w końcu, kierując się jeszcze w jakieś zakazane i błotniste drogi z koleinami. Z jednej strony woda, z drugiej jakiś wał, a końca drogi nie widać. W tle leci dobry, białoruski Rock. Zmęczeni jazdą wertepami zauważamy w końcu koniec – opuszczony szlaban ze znakiem STOP.
Jestem załamany – pół godziny jazdy, żeby się dowiedzieć, że droga zamknięta. Kombinuję, jakby zawrócić, ale Mistrz mnie powstrzymuje:
– Jedź do końca drogi — mówi.
Jadę. Po prostu nie ma szans – widzę zbliżające się światła elektrowni z jednej strony, i czerń tafli wody z drugiej. Dojeżdżamy, zatrzymujemy się – szlaban to porządny kawał żelastwa; trochę pogięty, w niektórych miejscach nadżarty rdzą, ale wciąż strasznie ciężki i wytrzymały.
– Przejedziesz pod nim — słyszę.
– Oszalałeś? Nijak się nie zmieszczę! — protestuję.
– Przejedziesz. Jedź.
Milimetry, albo i mniej. Tyle dzieli dach auta od spodniej części szlabanu. Nie wiem, jak nam się udaje.
– Widzisz, mój młody padawanie — mówi spokojnie mój pasażer — zawsze dojeżdżaj do końca, nawet zamkniętej drogi, jeśli już nią jedziesz.

Plenerek pod względem zdjęciowym nie wyszedł za dobrze. Chyba żaden z nas nie ma (nie będzie miał) się czym pochwalić. Przed drugą w nocy zajeżdżamy pod dom Mistrza.
– Mistrzu — odzywam się na pożegnanie — nie dość, że nie zrobiliśmy dobrych zdjęć, to w Twoich naukach dwukrotnie poniosłem porażkę. Jakie wnioski powinienem z tego wyciągnąć?
Mistrz patrzy na mnie chłodno. Ja nic. Patrzy całkiem zimno. Nadal nic. Podaje mi więc szklankę zimnej wody z lodem i wychodzi z samochodu.

Warto mieć własnego Mistrza, myślę sobie, mknąc nocnymi ulicami w stronę swojego mieszkadła.

Share and Save

Pytania są różne, a odpowiedzi jeszcze różniejsze. Niekoniecznie dotyczą fotografii, ale na pewno są ciekawe, i wiele o naszych Mistrzach można się dowiedzieć.
Zapraszam do czytania!

1. Skąd bierzesz pomysły na zdjęcia, inspiracje?

David Fokos: Sporo czasu spędzam nad morzem w związku z tym, że moi rodzice mieszkają na wyspie. Kocham to miejsce, ponieważ bliskość z oceanem wyzwala we mnie takie emocje, które prowadzą do powstania takich a nie innych zdjęć. Aparat jest dla mnie narzędziem, które tak naprawdę pozwala mi odkryć i zrozumieć to, jak ocean kształtuje moje uczucia, co więcej – dzięki niemu mogę pogodzić obiektywne i subiektywne spojrzenie na świat.

Michael Kenna: Chodzi tu bardziej o to, by wybrać najciekawszy sposób na zdjęcie. Chciałbym, żeby dzień miał więcej godzin, a rok więcej dni. Jest zbyt dużo miejsc do zobaczenia, zbyt dużo pięknych rzeczy, nie mówiąc już o sfotografowaniu tego wszystkiego. Życie jest inspiracją. Skąd czerpię pomysły? Kto może znaleźć odpowiedź na to pytanie. Bóg musi być bardzo kreatywną istotą!

Andrzej Jerzy Lech: Pomysły na moje fotografie znajdują się w pewnym sensie same. Nie szukam ich. One są właściwie wszędzie tam, gdzie jestem. Ode mnie zależy co widzę, a nade wszystko jak widzę. Inspiruje mnie „świat rzeczy samych w sobie”, świat rzeczy dookoła mnie.

Fotografia jest sztuką widzenia – jak okrutnie patetyczne jest to stwierdzenie, jak banalne, jak prawdziwe jednocześnie.

Widzieć to jedna rzecz, zobaczyć to druga. Fotografia jest tez sztuką formy, z niej wyłania się, z niej powstaje. Forma to język fotografii. Widzieć dobrze…

Jak ja widzę jest sprawą dość złożoną i zależy od wielu czynników. Nastrój, przeczytane książki, obrazy z filmów, muzyka, którą kocham, światło, które mnie otacza, wino, które lubię, zapachy pewnie tez. „Widzenie fotograficzne” to jakaś wypadkowa wielu „rzeczy”, które siedzą w nas, które znalazły schronienie w naszej świadomości i podświadomości jednocześnie.

Jestem szczęśliwy, że widzę. A jak kiedyś przestanę, zacznę grać piękne i długie ballady na organach Hammonda…

Michael Levin: Zawsze ciągnęło mnie do szukania obrazu utajonego w negatywie.
Niektóre z fotografii Uta Barta mają tą minimalistyczna cechę, która przemawia do mnie na poziomie mojej nieświadomości. Dopiero niedawno to pojąłem i zacząłem w podobny sposób odwoływać się do tego rodzaju ’palety ’ w swoich pracach. Jego delikatne obrazy są raczej dwuznaczne niż konkretne. Większość moich fotografii to pochmurne niebo i gładkie, rozmyte wody i to właśnie stanowi tło tego, co chcę ukazać. Wyodrębnienie pojedynczych przedmiotów na moich fotografiach przyciąga odbiorcę do szczegółów i co najważniejsze nie rozprasza go. Poprzez takie wyeksponowanie obrazu można zobaczyć piękno rzeczy – piękno, które gołym okiem jest niezauważalne.

Gerard Rancinan: Z wiadomości, różnych wydarzeń, z tego co dzieję się wokół mnie…

Bill Schwab: Na tym świecie nie ma chwili, w której nie znalazłbym jakiegoś natchnienia. Moje pomysły są tak liczne, że ciężko zrealizować je wszystkie. I chociaż do swoich zdjęć wykorzystuję naturę, to wszelkie inspiracje czerpię ogólnie z życia. Jest mi naprawę ciężko to wytłumaczyć. Moje zdjęcia są dla mnie czymś bardzo osobistym. Jestem z nimi tak bardzo związany, że czasami nawet nie potrafię wytłumaczyć tego, skąd się wzięły.

William Scott: Najlepszą stymulacją jest „powędrować” i „powłóczyć się”. Chodzi o to, że nie szukam natchnienia na siłę. Wiem, że jeżeli ucieknę od szarej rzeczywistości i zapuszczę się głębiej w świat z moim aparatem, to moim oczom ukażą się w końcu imponujące rzeczy To właśnie pobudza mnie do działania.

Tomek Sikora: Z życia.

2. Robiąc zdjęcia – eksperymentujesz, czy raczej trzymasz się wypracowanych technik?

David Fokos: Jestem samoukiem, i tak naprawdę do pewnego momentu wszystkie zdjęcia powstawały metodą prób i błędów. Ale posiadam dobrą wiedzę techniczną i bez problemu stosuję nowe techniki jeżeli jest taka potrzeba.

Michael Kenna: I jedno i drugie. Łatwo jest trzymać się sprawdzonych formuł, jednak z drugiej strony to trochę nudne. Eksperymentowanie jest ważne, nawet bardzo ważne, ponieważ każdy dzień przynosi nam coś nowego i ekscytującego.

Andrzej Jerzy Lech: Nie eksperymentuję. Nie mam na to czasu, nie chcę go na to mieć. Tak było zawsze. Nie interesuje mnie też przypadek w fotografii, tak zwany “właściwy moment”. Moja fotografia jest statyczna, starannie “wymyślona”, precyzyjnie “skonstruowana”. Eksperymentami powinni zajmować się naukowcy. Artyści maja tworzyć, fotografowie też, jeżeli potrafią…

“Wypracowane techniki” są tylko narzędziem, które traktuję instrumentalnie. To początek długiego procesu, którego końcem jest fotografia na ścianie lub w portfoliu.

Michael Levin: Wszystkiego nauczyłem się sam i tak naprawdę nigdy nie uczyłem się żadnych reguł. Mam ściśle określone poczucie estetyki, które rozwinąłem przez ostatnie trzy lata i staram się tego trzymać. Aczkolwiek czasem staram się przekraczać te granice. Prowadzę poszukiwania z otwartym umysłem, końcem tych poszukiwań jest duża ilość zdjęć, które mogą nie pasować do tego co tworzę w danej chwili, ale mimo tego zadowalają mnie. Trzymam całe pudełka negatywów, ponieważ pokazują one tą samą rzecz ujętą na wiele sposobów.

Gerard Rancinan: Żadnych eksperymentów. Jestem bardzo klasyczny w tym co robię… Po prostu staram się być poprawnym.

Bill Schwab: Tak długo zajmuję się fotografią, że już nawet nie zastanawiam się nad sprawami technicznymi. Tak naprawdę nie ma żadnych reguł o których warto by mówić. Wszystko jest eksperymentem. Oprócz takich podstaw fotografii typu kąty, procesy itd. Uważam, że fotografie są bardziej odzwierciedleniem mojej duszy i moim zamiarem jest wyrazić to w jeszcze bardziej doskonały sposób.

William Scott: Nie kieruje się żadnymi regułami. Po prostu wychodzę naprzeciw rzeczom, które mnie interesują. Staram się spoglądać na nie na tyle sposobów, na ile to tylko możliwe. Oznacza to, że ‘próbuję’ ująć ten sam przedmiot na wiele sposobów, aczkolwiek nie zawsze jest to możliwe. Jednak nie określiłbym mojej pracy słowem ‘wysoko eksperymentalna’ . Dla mnie istotne jest to, że każdy obraz zawiera wartość, która jest albo złudna, nieuchwytna lub ulotna. Jednym słowem musi być to coś jedyne w swoim rodzaju i niepowtarzalne, by przykuć moją uwagę – właśnie to prowadzi do takiej fotografii, która zdaje się być pewną formą eksperymentu.

Tomek Sikora: Eksperymentuję ile się da. Na tym polega zabawa w fotografię.

3. Jak oceniasz swoje stare zdjęcia?

David Fokos: Od 25 lat pracuję na kamerze wielkoformatowej. Nie uważam żeby zdjęcia sprzed 15 lat były najlepsze, jednak od tego momentu krok po kroku doszedłem do zdjęć, które można zobaczyć teraz na mojej stronie. Zważając na te stare zdjęcia, zawarte w moim portfolio, stwierdzam, że teraz jestem z nich tak samo dumny, jak wtedy, kiedy je robiłem.

Michael Kenna: Są jak starzy przyjaciele. Ciepłe wspomnienia. Niektóre z nich dojrzały, inne przepadły w przeszłości bez żalu.

Andrzej Jerzy Lech: Patrzę się na nie często z rozrzewnieniem i ze wzruszeniem. Mam słabość do nich. Często też mnie śmieszą, bo rzeczywiście są zabawne. Lubię je. Mam ich sporo. Większość w archiwum negatywów. Kaczuszki na jeziorze, lasek brzozowy, piękne i dramatyczne chmury nad morzem, jakieś robaczki na liściach paproci na starym cmentarzu w Księginicach pod Lubinem. Portrety bliskich, “poważne” akty z Magdą na strychu tuż przy oknie, napuszone i histeryczne “kompozycje” z jabłkami, chlebem i szklanką wody, jakieś reportaże z czasów “solidarnościowych” z Opola, romantyczne alejki zasypane jesiennymi liśćmi w Parku Szczytnickim we Wrocławiu. Światła i cienie…

To były moje początki, moje fotografie zadane samemu sobie, moje mozolne, codzienne ćwiczenia, praktykowanie widzenia.

A później była ciemna ciemnia w ciasnej, małej łazience i pękające słoiki po ogórkach od gorącego wywoływacza. I oczywiście spływająca z błony emulsja. Uczenie się ciemni. To były piękne czasy pełne niespodzianek, odkryć, wzlotów i upadków “udręki i ekstazy”, i piwa z małymi muszkami na dnie butelki…

Michael Levin: Ciężkie pytanie. Wydaje mi się , że w moich starych zdjęciach tak naprawdę nigdy nie udało mi się uchwycić charakteru tego co fotografowałem. Aczkolwiek musze przyznać, że przyczyniły się one do kształtowania mojej fotograficznej wizji jaka mam obecnie. Wszystkie były w kolorze, ale gwarantuję ci, że nie należały one do najlepszych zdjęć!

Gerard Rancinan:

Bill Schwab: Wszystkie moje prace pomagają mi i będą pomagać rozwijać się jako artysta. Tak naprawdę nie ma skali według której mógłbym je ocenić.
Czuję, że moje stare prace są częścią mnie. Czasem odkrywam na nowo zdjęcia zrobione parę lat wstecz. Wtedy nie wiedziałem co z nimi zrobić, za to teraz pasują do tego, co tworzę. Zawsze oceniam całość mojej pracy, a nie tylko pojedyncze jego części. Ciągle się uczę…

William Scott: Zdaje mi się, że mam parę starych zdjęcia, które wygrały z czasem, ale znaczenie większości z nich przeminęło tak, jak minęły tamte lata.

Tomek Sikora: Stare zdjęcia są odbiciem starych czasów. Teraz jest zawsze inne.

4. Kontaktujemy się przez Internet – czy to medium wpływa jakoś na twoją twórczość? Oglądasz zdjęcia w sieci?

David Fokos: Nie uważam, żeby Internet miał znaczny wpływ na moją twórczość, ale doceniam to, że dzięki niemu znacznie więcej ludzi z całego świata może teraz oglądać moje prace. Sam niezbyt często oglądam zdjęcia w sieci, a kiedy już je oglądam, to tylko dlatego, że jest to galeria któregoś z przyjaciół lub ktoś prosił mnie, żebym spojrzał na jego zdjęcia.

Michael Kenna: Ludzie ciągle przysyłają mi linki do zdjęć, które dla mnie są dosłowną kopią. Dla mnie to dziwne zjawisko. Niby dlaczego z pozoru dobry fotograf miałby naśladować innego fotografa. Chyba, że jest to sposób nauki…. W każdym bądź razie nie spędzam zbyt wiele czasu w galeriach zarówno tych w sieci i jak i tych w prawdziwym życiu. Wolę robić zdjęcia.

Andrzej Jerzy Lech: Nie sądzę, aby Internet wpływał na moja twórczość. Owszem, często znajduje w nim informacje o miejscach, w których chciałbym być i fotografować.

Jestem fotografem “z tamtej epoki”, z czasu “przedinternetowego”. Fotografuję już prawie czterdzieści lat, wiec Internet jest zbyt młody, aby mnie zmieniał…

Internet to potęga, sztuka też…

Kontaktowanie się przez Internet jest fantastyczne. Szybkie, tanie, łatwe, wygodne i przyjemne . Kiedyś na przykład, w “zamierzchłych czasach”, przesyłaliśmy zdjęcia do druku katalogów używając “normalnej” poczty, listów ze znaczkiem na kopercie. Było to dość kłopotliwe. Fotografie moje z Nowego Jorku do Europy były w drodze trzy tygodnie. Pamiętam mój pierwszy fax. Jaka to była radość przesyłać swoje CV do Los Angeles lub Jeleniej Góry. Nie wyobrażam sobie teraz życia bez Internetu, bez komputera, skanera, drukarek. A przecież jeszcze kilka lat temu komputerem w pewnym sensie gardziłem, brzydziłem się nim.

Internet jest cudownym wynalazkiem…

Czy oglądam zdjęcia w sieci? Owszem, oglądam, ale właściwie tylko te stare, te ze zbiorów muzealnych i galeryjnych. Piękne fotografie ma w swojej kolekcji “w sieci” The Library of Congress. Inną interesującą stroną jest www.carletonwatkins.com. Oglądam te fotografie godzinami.

Ekran komputera pokazuje tylko “namiastkę” oryginału, ślad po nim. Z pewnością to nie wystarczy, ale jest pomocne, uczące, kształcące…

Michael Levin: Internet otworzył mnie na twórczość wielu artystów, którzy zainspirowali mnie na różnych poziomach mojej twórczości. Moje zdjęcie ”Steel Pier” było niewątpliwie zainspirowane przez jedną
z takich fotografii- fotografię wnętrza starego kina autorstwa Hiroshi Sugimoto. Ostatnio natknąłem się na prace lona Zupku i to właśnie jego zdjęcia, przedstawiające krawędzie zwiniętego papieru zmusiły mnie do refleksji nad strukturą sztuki. Moje fotografie zawsze poddaję analizie i staram się podnieść je do minimalistycznego poziomu, który jest poruszający i potężny.

Gerard Rancinan: Znajduję natchnienie oglądając XV dzieła umieszczone w galeriach internetowych. To tak jak byś patrzył w Internet jak w wielką księgę.

Bill Schwab: Oczywiście, że wpływa. Internet pozwala mi na kontakt i nawiązywanie znajomości z pokrewnymi duszami. Kiedy zacząłem fotografować nie miałem takiej możliwości. Internet nie pomaga, ale z pewnością wpływa na mój rozwój i pomysły.
Od czasu do czasu odwiedzam galerie w sieci, ale bez żadnych większych emocji. I tak każdy z nas jest bombardowany przez takie zdjęcia niemalże każdego dnia. Osobiście wystrzegam się oglądania tego, co tworzą inni fotografowie. Ważne jest to, aby rozwinąć własną wizję a nie czerpać inspiracje z dzieł innych autorów. Jest tyle identycznych zdjęć, które powstały zapewne pod wpływem Internetu. Wydaje mi się, że za dużo ludzi opiera się na tym co popularne, zamiast na tym co jest naprawdę istotne. Za bardzo podążają za zdobyciem sławy. Zamiast tego powinni pozostać szczerym wobec samych siebie.

William Scott: Traktuje Internet jako praktyczne narzędzie – nie wpływa on na moją kreatywność. Patrzę na każde napotkane zdjęcie.

Tomek Sikora: Rzadko oglądam zdjęcia, a w sieci wogóle. Wolę wystawy lub obraz kinowy.

5. Robisz zdjęcia na spotkaniach rodzinnych (rodzinne portrety?)*
Zdarza ci się robić zdjęcia “u cioci na imieninach”?

David Fokos: Zwykle nie fotografuję ludzi – są niecierpliwi w porównaniu z typowymi przedmiotami moich zdjęć : ) Czasami robię wyjątek i fotografuję: przyjaciół, rodzinę lub turystów, którzy wymieniają się aparatami i wzajemnie robią sobie zdjęcia – wtedy oferuje im swoją pomoc w zrobieniu grupowego zdjęcia.

Michael Kenna: Tak, ale nie za często.

Andrzej Jerzy Lech: Czasami. To zależy od cioci. Jeżeli ciocia ładnie poprosi…

Robie je właściwie tylko dla siebie, dla przyjemności, na pamiątkę. Ostatnio używam do tego aparatu cyfrowego. Oglądamy później te fotografie wieczorem, przy winie i muzyce, herbacie z cytryną…

Michael Levin: Nie. Jestem w tym niesamowicie kiepski.

Gerard Rancinan: Robie je dość rzadko…Wszystkie moje prace wykonywane są profesjonalnie, w dużym skupieniu.

Bill Schwab: Owszem robię, ale niezbyt często. Mam małego synka, któremu dosyć często pstrykam zdjęcia. Mówię pstrykam, ponieważ nie można tego nazwać fotografią.

William Scott: Naprawdę rzadko.

Tomek Sikora: Zdjęcia u Cioci na imieninach to samo życie, więc dlaczego nie.

6. Jak często robisz zdjęcia?

David Fokos: Nie tak często jak bym tego chciał! Współpraca z galeriami, które wystawiają moje prace, udzielanie wywiadów itd., ciągle zajmują mi czas, przez co fotografuję mniej więcej ok. 10-15 dni w ciągu roku.

Michael Kenna: Niestety nie za często, ale staram się tyle, ile tylko mogę.

Andrzej Jerzy Lech: Nie uwierzysz – codziennie. Nie ma dnia bez fotografii, bez zdjęcia. Moja okolica jest niezwykle fotogeniczna. Tematów, inspiracji i natchnienia mi nie brakuje. Sporo tez jeżdżę. Kanada, Meksyk, Polska, Włochy. Stan Nowy Jork, Pensylwania, New Jersey, Alabama, Maryland, Vermont, Floryda, Alaska. Nazywam te wyjazdy “ekspedycjami fotograficznymi” i myślę, że te podróże właśnie tym są. Nie mam samochodu. Jeżdżę tak zwanymi środkami komunikacji publicznej. Lubię to. Więcej wtedy widzę, intensywniej. Oglądam świat przez okno i ludzi obok mnie. Od ponad dziesięciu lat fotografuję do mojego projektu pod nazwą “Dziennik podróżny”.

Michael Levin: Z reguły co kilka miesięcy wyjeżdżam na dwa tygodnie. W trakcie takiego wyjazdu wybieram się w plener i robię zdjęcia przez cały dzień, a czasem nawet po zachodzie słońca. Używam kilku kamer, 4×5 i 8×10, tak więc one narzucają tempo, w jakim robię zdjęcie. Jestem bardzo wymagający, jeżeli chodzi o proces edycji moich fotografii i chociaż robię setki ujęć to tak naprawdę wywołuje tylko trzy lub cztery zdjęcia. W zeszłym roku, na dwutygodniowym wyjeździe do Włoch zrobiłem 300 zdjęć z czego wywołałem tylko dwa. Jednym z nich było “Zebrato”.

Gerard Rancinan: Mniej więcej co tydzień.

Bill Schwab: Fotografia to moje życie, żyje nią przez 12 godzina na dobę, wywołuję, fotografuję, promuję, organizuje wystawy w galeriach , spotykam się z kolekcjonerami itd. Byłoby lepiej, gdybyś zadał mi pytanie kiedy nie zajmuję się fotografią!

William Scott: To zależy. Nie skłamię mówiąc, że tak często jak tylko to możliwe – chociaż dla mnie to i tak mało. Czasami znajdę godzinkę na robienie zdjęć tu czy tam, ale znaczna część moich prac powstaje w czasie moich podróży. Tam mogę się naprawdę skoncentrować na robieniu zdjęć, a robię je wtedy każdego dnia.

Tomek Sikora: Prawie codziennie.

7. Jakie książki czytujesz?

David Fokos: Lubię czytać relacje z podróży, książki o jedzeniu, architekturze, projektowaniu i nauce. Interesują mnie również publikacje związane z kulturą japońską.

Michael Kenna: Fikcje, dramat, książki o duchowości.

Andrzej Jerzy Lech: Cortazar, Marquez, Borges, Umberto Eco, Singer. Kocham “Imię róży”, “Babie lato” – to są moje “cegły”, do tych książek powracam często, za często…

“Księga herbaty” Okakury Kakuzo, “Zen w sztuce łucznictwa” Eugena Herrigela, Anny Achmatowej “Modlitwa”.

“Czytam” fotografie Watkinsa, Talbota, ogrodnika Charlesa Jonesa, Henry P. Bosse z “Mississippi Blue”. Czytam godzinami fotografie tłustych lokomotyw Dariusa Kinseya…

Michael Levin: Czy techniczne pozycje o wielkoformatowych kamerach się liczą? Wydaje się, że w obliczu małej ilości czasu nad czytanie przedkładam robienie zdjęć.

Gerard Rancinan: Ksiązki filozoficzne.

Bill Schwab: Hmmm….. ostatnio nie mam zbyt wiele czasu na czytanie, ale lubię rozmaite książki począwszy od fantastyki po biografie historycznych postaci.
Zakres mojej ulubionej literatury sięga książek Charlesa Bukowskiego po ksiązki Charlsa Dickensa. To, co czytam zależy od danej chwili i mojego nastroju. Dużo czytam podczas podróży i książki bardzo często umilają i wpływają na moją podróż.

William Scott: Lubię fikcję. Jestem właśnie w trakcie czytania „The Heretics” autorstwa Miguela Delibes. Poza tym czytuję książki o bieżących sprawach, polityce i międzynarodowych wydarzeniach. Lubię także dobrą komedię typu „The Confederacy of Dunces” czy „Water Method Man”.

Tomek Sikora: O człowieku.

8. Jakiej muzyki słuchasz?

David Fokos: Słucham bardzo zróżnicowanej muzyki- począwszy od klasycznej, przez jazz, nowe bity funky i ska, do nastrojowej i lekkiej muzyki elektronicznej.

Michael Kenna: Słucham dużo brytyjskich, nowoczesnych kapel, rocka, ogólnie lubię dobry wokal…

Andrzej Jerzy Lech: Dobrej. Dla mnie dobrej.

Muzyka jest dla mnie bardzo ważna. Bez niej mnie nie ma tak jak bez fotografii. Muzyka jest najbardziej abstrakcyjna ze wszystkich sztuk. Za to ją podziwiam…

Muzyka pomaga mi. Chóry gregoriańskie, Gorecki, Knopfler, Buddy Guy, Mark i Almond, Chet Baker, Coltrane, Davis, Tuva Punk, Mahalia Jackson, Jimmy Smith, Astor Piazzolla, Van Morrison…

Zbieram wykonania utworu Kosmy “Jesienne liście” i “My Funny Valentine” – Rodgersa i Harta. Mam tych wykonań setki już…

Muzyka filmowa tak bardzo połączona z obrazami. Obrazy tak bardzo połączone z muzyką. Ry Cooder z filmu “Paris, Texas” Wendersa, Neil Young z filmu “Dead Man” Jarmusha…

Albert Kuvezin i Yat-Kha w “Re-Covers” i w “Yenisei-Punk”.

Arvo Pärt – “Litania”…

Duet John Coltrane i Johnny Hartman, Charlie Parker ze smyczkami, Springsteen – “The Seeger Sessions” i “Devils and Dust”…

Duet Gerry Mulligan i Astor Piazzolla w “Tango Nuevo”.

Bob Dylan – “Gotta Serve Somebady – “The Gospel Songs of Bob Dylan” i jego ostatni album “Modern Times”…

Oczywiście Tom Waits. Wszystko od Waitsa, a szczególnie, nade wszystko, przede wszystkim, ponad wszystko “Franks Wild Years” i ostatnia jego płyta, płyty właściwie, “Orphans”. Lubię te wszystkie jego brzęczenia, uderzenia w jakieś garnki, talerze, fisharmonie delikatnie brzmiąca, jego głos “alkoholiczny”…

Tak, Bach też. Jest genialny, “kosmiczny”, uniwersalny, potężny…

Jerry Garcia i David Grisman – “Shady Grove”. Mało chyba w Polsce znany duet Mark i Almond – “To the Heart”. Brzmienie Wybrzeża Zachodniego Stanów z czasow hippisów. Połączenie rocka i jazzu.

John Lee Hooker – piękny, prawdziwy, głęboko brzmiący, bardzo czarny blues.

“Sleep Safe and Warm” – ballada Krzysztofa Komedy z filmu Romana Polańskiego “Rosemary’s Baby”.

Czasami Stańko.

Zawsze Beatlesi…

Michael Levin: Pierwszym dyskiem CD jaki wkładam do odtwarzacza każdego wynajętego samochodu w odwiedzanym kraju jest “All that you can’t leave behind” zespołu U2. Oczywiście życie nie byłoby w pełni przeżyte bez mojego ulubionego “Abbey Road” Beatlesów.

Gerard Rancinan: Monotonną… w stylu Gavina Bryarda.

Bill Schwab: Muzyka zajmuje ogromną cześć mojego życia i również charakteryzuje ją duża rozpiętość rodzajowa. Na chwilę obecną na topie są u mnie Shins, Wilco, Sun Volt, swing, Raconteurs… To trochę długa lista…

William Scott: Mam zamiłowanie do bluesa, rocka i irlandzkiej muzyki ludowej.

Tomek Sikora: Dobrej, z każdego prawie gatunku. Najbardziej działa na mnie Jazz oraz Tom Waits i Nick Cave.

(w formie bonusu Andrzej J. Lech dodał mi odpowiedź na niezmiernie ważne pytanie):
Co lubisz jeść i pić?

Pierogi ruskie, tłusta pizza, “Jack Daniels”, czerwone wino “Chianti”, które w ciemni przy czerwonym świetle wygląda jak białe wino.

Dziękuję Ani Binkowskiej za pomoc w tłumaczeniu oraz wszystkim, bez których ten tekst by nie powstał – w szczególności autorom odpowiedzi!

____
* Piąte pytanie (poprzez zawirowania pomysłowe z wczesnych etapów realizacji) zostało zadane w innej formie (“u cioci na imieninach”) polskim fotografom (A. J. Lech i T. Sikora), a w innej (bez “cioci”) – pozostałym.

Share and Save